Potencjał PAW w zastępowaniu nawożenia azotowego

Co oznacza ekwiwalent 26–28 kg N/ha na 100 litrów PAW i co pokazują doświadczenia Next Gen Nitrogen?

Czy można ograniczyć, a w określonych warunkach nawet wyeliminować stosowanie mineralnych nawozów azotowych dzięki wodzie aktywowanej plazmą (PAW)? Next Gen Nitrogen przedstawia wyniki doświadczeń polowych, w których porównywano pełne nawożenie mineralne, technologię mieszaną oraz wariant oparty wyłącznie na PAW. W części opublikowanych doświadczeń wariant PAW osiągnął wyższy plon i korzystniejszy wynik finansowy niż tradycyjne nawożenie azotem.

Producent przyjmuje, że 100 litrów PAW na hektar może dawać efekt plonotwórczy porównywalny z zastosowaniem około 26–28 kg N/ha w nawozach mineralnych. To wskaźnik agronomiczny oparty na jego doświadczeniach, a nie pomiar ilości azotu rozpuszczonego w cieczy.

Co oznacza ekwiwalent nawożenia azotowego?

Wskaźnik opracowany przez Next Gen Nitrogen porównuje reakcję roślin, przede wszystkim plonowanie, przy dwóch sposobach nawożenia. Jeżeli producent podaje ekwiwalent 26–28 kg N/ha dla 100 litrów PAW, oznacza to podobny zaobserwowany lub oszacowany efekt uprawowy, a nie fizyczną obecność 26–28 kilogramów czystego azotu w 100 litrach wody.

Takie rozróżnienie jest kluczowe. PAW zawiera związki azotu powstające w procesie aktywacji plazmowej, ale na reakcję roślin wpływają również procesy zachodzące w korzeniach i ryzosferze. Rzeczywiste stężenia poszczególnych form azotu w produkcie Next Gen Nitrogen są przedmiotem zapowiedzianych analiz laboratoryjnych. Nie należy utożsamiać ich z ekwiwalentem efektu plonotwórczego.

Wyniki z 2026 roku: kukurydza i słonecznik

W wyjątkowo suchym sezonie 2026 Next Gen Nitrogen oszacował w części swoich doświadczeń znacznie wyższe ekwiwalenty reakcji plonowania niż przyjęta do planowania wartość wyjściowa.

Zakres porównaniaEkwiwalent efektu na 100 l PAW
Podstawa planowania producentaokoło 26–28 kg N/ha
Kukurydza, doświadczenia 2026około 50 kg N/ha
Słonecznik, doświadczenia 2026ponad 60 kg N/ha

Źródło: wyjaśnienia techniczne Next Gen Nitrogen z 2 listopada 2026 r. Są to oszacowania producenta dotyczące porównywalnego efektu plonowania, a nie zmierzone ilości azotu w PAW.

Kontekst pogodowy jest tu istotny. Według węgierskiej służby meteorologicznej HungaroMet lato 2026 było najsuchsze od 1901 roku: suma opadów wyniosła średnio 74,1 mm, czyli 36% normy, a temperatura była wyższa o około 2,6°C od średniej wieloletniej. W takich warunkach wykorzystanie nawozów mineralnych przez rośliny mogło być ograniczone. Nie oznacza to jednak, że susza sama w sobie zwiększyła skuteczność PAW.

Jak producent sprawdzał możliwość zastąpienia nawozu?

Według wyjaśnień Next Gen Nitrogen doświadczenia były projektowane w taki sposób, aby porównać cztery technologie nawożenia:

  • Kontrola bez dodatkowego nawozu azotowego: czysta woda stosowana w tych samych terminach i warunkach co PAW.
  • Pełne nawożenie mineralne: standardowa dawka stosowana w gospodarstwie, zależnie od uprawy około 120–170 kg N/ha.
  • Technologia mieszana: połowa standardowej dawki nawozu mineralnego i połowa odpowiedniej dawki PAW.
  • Wariant PAW: aplikacje wody aktywowanej plazmą bez konwencjonalnego nawozu azotowego.

Producent poinformował również, że w tych doświadczeniach nie stosowano oddzielnie obornika, gnojowicy ani pofermentu jako dodatkowych źródeł azotu. Nie oznacza to jednak, że gleba była pozbawiona naturalnie dostępnego azotu. Dlatego „zastąpienie nawożenia mineralnego” oznacza brak zastosowanego nawozu mineralnego w danym wariancie, a nie brak pobierania azotu z gleby.

Co pokazują opublikowane doświadczenia polowe?

W materiale Next Gen Nitrogen opublikowanym w październiku 2026 roku przedstawiono m.in. wyniki dwóch upraw letnich. W kukurydzy wariant PAW z dwiema aplikacjami po 300 l/ha uzyskał 3,91 t/ha, a wariant nawożony dawką 136 kg N/ha – 3,25 t/ha. W słoneczniku plony wyniosły odpowiednio 3,01 t/ha przy PAW oraz 2,83 t/ha przy dawce 50 kg N/ha.

Są to konkretne wyniki zestawień producenta, uzyskane w bardzo trudnym sezonie. Publikacja nie udostępnia jednak pełnej dokumentacji statystycznej wszystkich poletek i powtórzeń. Nie służy więc do wyznaczenia uniwersalnego procentu zastąpienia azotu dla każdej uprawy.

Dlaczego PAW wpływa na wykorzystanie azotu?

Według Next Gen Nitrogen działanie technologii obejmuje zarówno dostarczanie związków azotu, jak i zmiany w funkcjonowaniu roślin. Producent informuje o obserwacjach systemów korzeniowych większych o 20–40% oraz wyższych poziomach azotu w analizach soku roślinnego. Nie udostępniono jeszcze pełnej metodyki i liczbowych wyników tych pomiarów.

Niezależne badanie kukurydzy opublikowane we wrześniu 2026 roku w Frontiers in Agronomy wykazało większą powierzchnię korzeni, rozwój włośników, zmiany aktywności ryzosfery i zwiększone pobieranie azotu po zastosowaniu PAW. W warunkach kontrolowanych wariant PAW z dawką nawozu mineralnego ograniczoną o 25% uzyskał najwyższy złożony wskaźnik oceny zabiegu. Badanie nie dotyczyło jednak urządzenia Next Gen Nitrogen.

Producent przypuszcza ponadto, że reaktywne związki azotu, w tym tlenek azotu (NO), wpływają na sygnalizację fizjologiczną roślin i aktywność mikroorganizmów w otoczeniu korzeni. To kierunek wyjaśniania mechanizmu działania, a nie osobno potwierdzony efekt konkretnej instalacji.

Jak wykorzystać ten wskaźnik w gospodarstwie?

Ekwiwalent 26–28 kg N/ha na 100 litrów PAW jest użyteczną podstawą do wstępnego porównania technologii, ale nie zastępuje programu nawożenia. Next Gen Nitrogen podaje na przykład orientacyjne sezonowe zakresy 300–600 l/ha dla kukurydzy i 400–500 l/ha dla pszenicy ozimej, z podziałem na zabiegi dostosowane do faz rozwojowych. Dawka musi uwzględniać uprawę, warunki glebowe, dostępność składników pokarmowych i terminy aplikacji.

Przy ocenie ekonomicznej znaczenie ma nie tylko plon, ale również koszt wytwarzania PAW, organizacja zabiegów, wydajność instalacji i jej amortyzacja. Nie ma podstaw, aby jeden przelicznik lub jedną stawkę kosztu produkcji automatycznie stosować do wszystkich gospodarstw.

Co wynika z dotychczasowych badań?

Doświadczenia Next Gen Nitrogen wskazują, że PAW może w konkretnych wariantach uprawy zastępować zastosowanie mineralnych nawozów azotowych przy zachowaniu lub poprawie wyniku plonowania. Niezależne badania potwierdzają wpływ PAW na korzenie i efektywność pobierania azotu. Nie są to jednak identyczne eksperymenty ani podstawy do przyjęcia, że każde gospodarstwo osiągnie pełne zastąpienie nawożenia mineralnego.

Najważniejsza zmiana w sposobie oceny PAW polega na tym, że oprócz składu cieczy analizuje się rzeczywistą reakcję roślin oraz bilans ekonomiczny całej technologii.

Grownetic – analiza możliwości zastąpienia nawożenia

Grownetic przedstawia technologię Next Gen Nitrogen w Polsce, wykorzystując wyniki doświadczeń producenta i dostępne publikacje naukowe. Sprawdź materiały dotyczące kukurydzy, słonecznika i rozwoju systemu korzeniowego oraz przeanalizuj warianty nawożenia w kalkulatorze na grownetic.pl.

Źródła

1. Next Gen Nitrogen, informacje techniczne przekazane 2 listopada 2026 r.: metodologia doświadczeń, ekwiwalenty efektu plonotwórczego, programy aplikacji i obserwacje roślin.

2. Next Gen Nitrogen, „Függő, vagy túlélő leszel?”, Agroinform, 15.10.2026 (materiał producenta oznaczony jako reklama): https://www.prega.hu/amp/allattenyesztes/fuggo-vagy-tulelo-leszel-106975-032

3. Madhu B. i in. (2026), „Plasma-activated water reprograms the root–rhizosphere continuum to enhance nitrogen use efficiency and sustain maize productivity under reduced nitrogen input”, Frontiers in Agronomy: https://doi.org/10.3389/fagro.2026.1939374

4. HungaroMet (2026), „A legszárazabb és a második legmelegebb nyár 1901 óta”: https://eghajlat.met.hu/a-legszarazabb-es-a-masodik-legmelegebb-nyar-1901-ota/