Pszenica po słoneczniku: większy plon nie zawsze oznacza większy zysk

W doświadczeniu Next Gen Nitrogen z sezonu 2026 technologia PAW w pszenicy ozimej uprawianej po słoneczniku osiągnęła najwyższy wynik finansowy, choć nie dała największego plonu. Wariant PAW zakończył się zyskiem około 660 zł/ha przy plonie 5,259 t/ha; wariant tradycyjnego nawożenia mineralnego przyniósł stratę około 771 zł/ha.

Na interpretację doświadczenia wpływa również trudny przebieg pogody. Zasoby wody po przedplonie oraz niedobór opadów w kolejnych miesiącach miały znaczenie dla pszenicy ozimej. Nie należy jednak przypisywać jej plonu letnim upałom z lipca i sierpnia 2026 roku, które wystąpiły już po zwykłym terminie zbioru pszenicy.

Przedplon i pogoda: dlaczego stanowisko było wymagające?

Producent wskazuje, że słonecznik jako przedplon pozostawił w omawianym sezonie niekorzystne warunki wodne dla pszenicy. Na Węgrzech już lato 2025 było suche: czerwiec był najsuchszy w historii pomiarów od 1901 roku, a susza silnie dotknęła słonecznik. To istotny kontekst dla rośliny uprawianej po jego zbiorze.

W sezonie 2025/2026 deficyt wody utrzymywał się na dużej części Węgier także zimą i wiosną. HungaroMet wskazał wyjątkowo małe opady w kwietniu 2026 roku, zanim nadeszło rekordowo gorące i suche lato. Zależność między pogodą a plonem na samych poletkach wymaga jednak lokalnych danych o opadach, glebie i terminach zabiegów.

Wyniki czterech wariantów nawożenia

WariantPlonPrzychódPełny kosztWynik
PAW5,259 t/ha4 273 zł/ha3 612 zł/ha+660 zł/ha
PAW + nawóz mineralny5,479 t/ha4 451 zł/ha4 007 zł/ha+444 zł/ha
Bez dodatkowego azotu4,158 t/ha3 378 zł/ha3 584 zł/ha−206 zł/ha
Nawóz mineralny 150–170 kg N/ha4,588 t/ha3 728 zł/ha4 498 zł/ha−771 zł/ha

Najwyższy plon – 5,479 t/ha – uzyskano przy technologii mieszanej. Jednak PAW, mimo plonu 5,259 t/ha, dała lepszy wynik finansowy: +660 zł/ha wobec +444 zł/ha. Oznacza to, że dodatkowe 220 kg pszenicy w wariancie mieszanym nie zrekompensowało jego wyższych kosztów.

Next Gen Nitrogen doprecyzował, że w stosowanym schemacie doświadczeń technologia mieszana obejmuje z reguły połowę standardowej dawki nawozu mineralnego i połowę odpowiedniej dawki PAW. Kontrola bez dodatkowego nawozu azotowego otrzymywała czystą wodę w terminach odpowiadających aplikacji PAW. Producent nie podał jednak pełnych dawek PAW i harmonogramu akurat dla tabeli pszenicy po słoneczniku.

Źródło tabeli: doświadczenie Next Gen Nitrogen z sezonu 2026; wartości w PLN według wcześniej stosowanego kursu NBP z 21.10.2026.

PAW a nawożenie mineralne: plon i pełny koszt

PAW dała o 671 kg/ha (14,6%) więcej pszenicy niż tradycyjne nawożenie mineralne dawką 150–170 kg N/ha. Jednocześnie w tabeli producenta pełny koszt tej technologii był o około 886 zł/ha niższy. Łącznie przełożyło się to na około 1 431 zł/ha różnicy wyniku finansowego.

Wariant bez dodatkowego nawożenia azotem osiągnął 4,158 t/ha i wynik −206 zł/ha. PAW podniosła plon wobec niego o 1,101 t/ha, przy wykazanym pełnym koszcie większym o około 28 zł/ha.

Co rzeczywiście mówi doświadczenie?

W tej próbie lepsza ekonomika nie wymagała absolutnie najwyższego plonu. Wartość dodatkowego zbioru musi być zawsze zestawiona z kosztem zabiegów, niezależnie od użytej technologii.

Dane pochodzą z materiału producenta. Tamás wyjaśnił, że w tych doświadczeniach nie stosowano odrębnie obornika, gnojowicy ani innych materiałów nawozowych zawierających azot.

Znaczenie dla polskich gospodarstw

Węgierskie ceny i koszty są porównywalnym punktem odniesienia przy ocenie technologii PAW w Polsce. Wyniki przeliczyliśmy na złote bez zmiany założeń doświadczenia. Przy planowaniu własnego programu trzeba jeszcze uwzględnić płodozmian i dostępność wody w glebie.

To szczególnie ważne po przedplonach silnie wykorzystujących zasoby wody. Wynik PAW pokazuje ekonomiczną przewagę w tym doświadczeniu, ale nie jest osobnym pomiarem ochrony pszenicy przed suszą.

Grownetic – od wyników doświadczeń do decyzji gospodarstwa

Grownetic analizuje technologię Next Gen Nitrogen z uwzględnieniem plonu, kosztów nawożenia i możliwości przygotowania PAW bezpośrednio w gospodarstwie. Sprawdź kalkulator oraz pozostałe doświadczenia na grownetic.pl.

Źródła

1. Next Gen Nitrogen, pszenica po słoneczniku, doświadczenie 2026
https://www.prega.hu/amp/allattenyesztes/fuggo-vagy-tulelo-leszel-106975-032

2. HungaroMet, podsumowanie agrometeorologiczne 2025
https://www.met.hu/ismeret-tar/erdekessegek_tanulmanyok/index.php?id=3619

3. HungaroMet, analiza suszy i przebiegu 2026
https://www.met.hu/ismeret-tar/erdekessegek_tanulmanyok/index.php?id=3691

4. NBP, kursy średnie HUF/PLN
https://nbp.pl/statystyka-i-sprawozdawczosc/kursy/tabela-a/

5. Next Gen Nitrogen, wyjaśnienia techniczne z 2.11.2026: konstrukcja kontroli i wariantów mieszanych (informacje producenta).